Saturday, 21/09/2019

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TRONG HOẠT ĐỘNG THANH TRA VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

17:04 19/08/2019

Hoạt động thanh tra của các cơ quan quản lý nhà nước với mục đích giữ gìn kỷ cương pháp luật, có tác dụng hạn chế, răn đe những hành vi vi phạm pháp luật, phát hiện, khắc phục kẽ hở của các chính sách, pháp luật. Vì vậy, nếu hoạt động thanh tra không được tiến hành thường xuyên sẽ dẫn đến bệnh quan liêu, mệnh lệnh và gây ra những tác hại to lớn cho sự nghiệp cách mạng. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hội nghị tổng kết công tác thanh tra toàn miền Bắc 1961. Ảnh: Tư liệu

 

Quan điểm của Hồ Chí Minh về hoạt động thanh tra

 

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Thanh tra là tai mắt của trên, là người bạn của dưới”. Với quan điểm này, Người chỉ ra rằng, hoạt động thanh tra không những giúp cho người lãnh đạo, các cơ quan, đơn vị thấy được kết quả thực hiện các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; mà còn giúp cho việc đánh giá chủ trương, chính sách, pháp luật có bám sát thực tiễn hau không. Kết quả thanh tra giúp cho người lãnh đạo, cơ quan, đơn vị kịp thời xem xét, điều chỉnh kịp thời và có những biện pháp cụ thể trong quản lý, chỉ đạo, điều hành. Từ quan điểm này cho thấy, thanh tra chính là cánh tay nối dài của trên. Đồng thời, đối với các cấp lãnh đạo, cán bộ công chức, viên chức, các kết luận thanh tra giúp cho họ thấy được những ưu điểm, vi phạm, thiếu sót của mình và kịp thời khắc phục sửa chữa. Như vậy, thanh tra chính là “bạn của dưới” giúp đỡ họ trong quá trình thực thi nhiệm vụ quản lý nhà nước.

 

Về phẩm chất của cán bộ thanh tra, tại Hội nghị thanh tra toàn miền Bắc năm 4/1957, Bác căn dặn “cán bộ thanh tra phải có đạo đức cách mạng, phải hiểu nhân tình thế cố đã đành nhưng tự mình còn phải gương mẫu cho người khác”[1], “cán bộ thanh tra như cái gương cho người ta soi mặt, gương mờ thì không soi được”[2]… Bác thường xuyên nhắc nhở cán bộ thanh tra “phải cố gắng học tập, học cái hay, tránh cái dở, trau dồi đạo đức cách mạng, nâng cao trình độ chuyên môn để làm việc cho tốt”[3].

 

Cũng tại Hội nghị tổng kết công tác thanh tra này, Hồ Chí Minh chỉ rõ “Nếu Trung ương Đảng, Chính phủ có Nghị quyết, Chỉ thị về các ngành, các địa phương kết quả thế nào không có thanh tra khó mà biết được địa phương nào làm tốt, làm vừa, làm xấu, có làm hay không làm trên không biết; địa phương nhiều khi tự mình cũng không biết. Trên không thấu dưới, dưới không thấu trên. Thanh tra là để theo dõi xem các kế hoạch, Chỉ thị, chính sách đó các địa phương đã chấp hành thế nào. Vì vậy, cán bộ thanh tra giúp trên hiểu biết tình hình địa phương và cấp dưới, đồng thời cũng giúp cho các địa phương kịp thời sửa chữa, uốn nắn nếu làm sai, hoặc làm chậm. Cho nên trách nhiệm của công tác thanh tra là quan trọng. Thanh tra không phải chỉ đi xem địa phương thực hiện Nghị quyết, Chỉ thị như thế nào. Nếu họ làm sai hay gặp khó khăn còn giúp đỡ họ làm cho đúng với Nghị quyết, Chỉ thị của trên đưa xuống. Thanh tra cũng không phải điều tra, nghiên cứu việc chấp hành Nghị quyết, Chỉ thị đã làm được đến đâu mà phải theo dõi cho đến khi công việc được làm xong, làm tốt”[4].

 

Theo Hồ Chí Minh, người được giao làm công tác thanh tra phải thấy được niềm vinh dự của mình. Người nói: “Đối với cán bộ được làm công tác thanh tra là một vinh dự. Vì sao? Vì công tác thanh tra là một công tác quan trọng. Đảng và Chính phủ có tin tưởng mới giao cho làm nhiệm vụ ấy. Có thể nói cán bộ thanh tra là tai, mắt của Đảng và Chính phủ. Tai mắt có sáng suốt thì người mới sáng suốt”. Bác đã phê bình “một số cán bộ chưa yên tâm công tác, cho làm công tác thanh tra không tiến bộ, thắc mắc về tiền đồ, đứng núi này trông núi nọ, muốn xin đi công tác khác. Như thế là không rõ nhiệm vụ của mình, không hiểu vinh dự của mình, là mắc bệnh cá nhân chủ nghĩa”[5]

 

Đến nay, tư tưởng của Người vẫn còn nguyên giá trị và là phương châm hoạt động, mục tiêu phấn đấu của ngành thanh tra trong suốt quá trình xây dựng và bảo vệ thành quả của dân tộc, của đất nước. Muốn làm tốt, làm hiệu quả thì một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành thanh tra là phải thanh liêm ngay từ khâu tuyển dụng cán bộ, bố trí cán bộ cũng như công tác đào tạo và đào tạo lại về năng lực, phẩm chất, đạo đức của người cán bộ làm công tác thanh tra.

 

Những vấn đề đặt ra về hoạt động thanh tra trong bối cảnh hiện nay

 

Từ những quan điểm của Người, xét trong bối cảnh đất nước chuyển mình như vũ bão, tốc độ đô thị hóa nhanh, sự biến đổi của xã hội đang đặt ra không ít thách thức … và sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương Đảng và Chính phủ trong công tác kiểm tra, thanh tra nhằm kịp thời phát hiện, khắc phục những hạn chế, yếu kém, đẩy lùi tham nhũng … đã cho thấy tầm quan trọng của hoạt động thanh kiểm tra. Qua sự việc tham nhũng của cán bộ, công chức làm công tác thanh tra của Bộ Xây dựng đang diễn ra tại Vĩnh Phúc, cán bộ thanh tra của Thanh Hóa … cho thấy một số vấn đề cần bàn thảo, trao đổi như sau:

 

1/ Hệ thống pháp luật về hoạt động thanh tra, kiểm tra và giám sát hiện nay đã cơ bản phần nào đáp ứng được với sự phát triển của kinh tế - xã hội (Luật Thanh tra, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tiếp công dân, Pháp lệnh về giám sát cộng đồng …) nhưng cơ chế phối hợp trong tổ chức thực hiện còn lỏng lẻo, thiếu sự giám sát. Cụ thể là hoạt động thanh tra ngành của Bộ Xây dựng tại địa phương nhưng chỉ là khép kín trong Tổ công tác và đối tượng bị thanh tra, vậy còn các lực lượng khác đang ở đâu như công an, cộng đồng dân cư, dân chính đảng cơ sở …?!

 

2/ Đội ngũ cán bộ công chức thực thi công vụ trong hoạt đông thanh tra, kiểm tra chưa đáp ứng về năng lực chuyên môn, năng lực tổ chức và có khuynh hướng lạm quyền, đi ngược lại với cơ chế tổ chức của nhà nước. Do đó việc phát hiện sớm vấn đề, báo cáo kịp thời hướng xử lý các tình huống phát sinh hầu như là không thể, dẫn đến tính trạng phá vỡ quy hoạch, vi phạm trật tự xây dựng, đất đai … ồ ạt diễn ra trên cả nước nói chung, từ thành thị đến nông thôn nói riêng.

 

3/ Hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát hiện nay của các ngành còn mang tính hình thức, tổng hợp, không bảo đảm tính thường xuyên, kịp thời và thiếu sự công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của các đoàn thanh tra, cán bộ thanh tra.

 

4/ Công tác tuyển dụng, bổ nhiệm cán bộ trong cơ quan nhà nước nói chung và ngành thanh tra nói riêng hiện nay còn thiếu minh bạch, chưa bố trí đúng người, đúng việc, đúng chuyên môn nên dẫn đến hoạt động thanh tra không hiệu quả, gây thất thoát nguồn lực công và tạo thêm sự bức xúc trong dư luận xã hội.

 

5/ Kết quả hoạt động thanh tra hiện nay mang nặng tính chỉ đạo, không được công khai, dân không biết thanh tra về lĩnh vực gì, đối tượng thanh tra là ai, kết quả thanh tra công bố ở đâu, công bố bằng hình thức nào, …

 

6/ Công tác xử lý nghiêm trách nhiệm của cán bộ làm công tác thanh tra nói chung và trách nhiệm của người đứng đầu trong việc quản lý ngành, lĩnh vực chưa được thực thi một cách hiệu quả, tạo hiệu ứng “nhờn chính sách”. Đây là vấn đề rất cấp thiết, cần sớm thực hiện nhất quán trong công tác xử lý cán bộ khi để xảy ra vi phạm.

 

Tóm lại, để tư tưởng của Người đi vào cuộc sống, những khẩu hiệu, băng rôn làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh được thiết thực, hiệu quả, cần tập trung hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về hoạt động thanh tra, chính sách cần có sự phối hợp liên ngành, cần thể hiện tính công khai, minh bạch; cán bộ thanh tra “phải cố gắng học tập, học cái hay, tránh cái dở, trau dồi đạo đức cách mạng, nâng cao trình độ chuyên môn để làm việc cho tốt”; hoạt động thanh tra cần phải được công khai kịp thời trên các phương tiện truyền thông, ngay tại cơ quan thanh tra và địa bàn thanh tra để dân biết, dân giám sát, dân kiểm tra …

 
[1] [2]Một số văn kiện về công tác thanh tra, tr. 7-10
[3] Huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác thanh tra tại Hội nghị cán bộ thanh tra toàn miền Bắc ngày 5/3/1960
[4],[5] Huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh về công tác thanh tra tại Hội nghị cán bộ thanh tra toàn miền Bắc ngày 5/3/1960
Thong ke